Cách Rửa Trái Cây Đúng Cách: Có Nên Ngâm Muối, Baking Soda?

Ngâm nước muối, nước vo gạo, baking soda hay mua hẳn máy ozone? Câu trả lời ngắn gọn: rửa trái cây dưới vòi nước sạch đang chảy, kết hợp chà xát, lau khô và gọt vỏ khi cần là cách được các cơ quan an toàn thực phẩm khuyến nghị. Các loại dung dịch ngâm khác hoặc chưa có bằng chứng, hoặc chỉ hiệu quả trong phạm vi hẹp. Bài viết dưới đây nói rõ từng nguồn nói gì, cách rửa theo từng nhóm trái, khi nào nên rửa và nhóm người nào cần cẩn thận hơn.

Tóm tắt nhanh: rửa trái cây thế nào là đủ?

1. Rửa tay bằng xà phòng và nước ấm ít nhất 20 giây trước và sau khi sơ chế.
2. Cắt bỏ chỗ dập, hỏng trước khi chế biến.
3. Rửa dưới vòi nước chảy, vừa xả vừa xoa nhẹ bề mặt. Không dùng xà phòng, nước rửa chén hay chất tẩy.
4. Chà bằng bàn chải sạch với trái vỏ cứng như dưa hấu, dưa lưới, bưởi.
5. Rửa trước khi gọt hoặc cắt, kể cả trái không ăn vỏ, để dao không kéo vi khuẩn từ vỏ vào ruột.
6. Lau khô bằng khăn sạch hoặc giấy ăn, giúp giảm thêm vi khuẩn còn bám.

Đây là các bước Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) hướng dẫn cho người tiêu dùng. Ở Việt Nam, Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế) cũng cho rằng rửa dưới vòi nước chảy hoặc rửa bằng nước sạch nhiều lần là cách tốt nhất để giảm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Rửa giải quyết được gì, không giải quyết được gì?

Rửa trái cây nhắm tới hai thứ: vi khuẩn, đất cát bám ngoài vỏ và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Với vi khuẩn, dòng nước chảy kèm lực chà xát giúp cuốn trôi phần lớn chất bẩn bề mặt. Với thuốc bảo vệ thực vật, hiệu quả phụ thuộc vào loại thuốc:

• Loại tan trong nước (ví dụ nhóm lân hữu cơ): theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, ngâm và rửa giúp giảm đáng kể. Viện này ghi nhận rửa 2 lần dưới vòi nước chảy và 2 lần trong chậu nhiều nước làm mất khoảng 40 – 90% tồn dư trên rau cải. Lưu ý con số này đo trên rau lá, không phải trái cây.
• Loại thấm vào vỏ (thuốc lưu dẫn): nghiên cứu trên táo cho thấy một phần thuốc đã ngấm vào vỏ và không rửa được bằng bất kỳ dung dịch nào được thử. Gọt vỏ mới loại được phần này, đổi lại mất một phần chất có lợi ở vỏ.

Không có cách rửa nào "sạch tuyệt đối"; rửa đúng giúp giảm rủi ro, còn chọn nguồn trái cây rõ ràng vẫn là bước đầu tiên.

Có nên ngâm nước muối, nước vo gạo, baking soda, giấm?

Tóm tắt các cách phổ biến ở Việt Nam và bằng chứng hiện có:

Cách làm	Nguồn nói gì	Nên dùng không?
Nước sạch, vòi chảy	FDA và Viện Dinh dưỡng Quốc gia đều khuyến nghị	Nên, là cách chính
Nước muối	Không cơ quan nào trong các nguồn tham khảo khuyến nghị cho trái cây	Không cần; nếu ngâm vẫn phải xả lại nước sạch
Nước vo gạo	Chưa thấy khuyến cáo chính thức hay nghiên cứu đáng tin	Không cần
Baking soda	Hiệu quả với dư lượng bề mặt trên táo trong thí nghiệm	Có thể dùng thêm cho trái ăn cả vỏ, không bắt buộc
Giấm, chanh	FDA chỉ khuyên dùng nước sạch	Không cần
Nước rửa rau quả, xà phòng	FDA không khuyến khích dùng	Không nên
Máy ozone gia đình	Kết quả thí nghiệm không đồng đều; khí ozone gây kích ứng phổi	Không cần thiết

Nước muối và nước vo gạo

Ngâm nước muối là thói quen phổ biến, nhưng chúng mình không tìm thấy khuyến cáo nào từ FDA, CDC hay Viện Dinh dưỡng Quốc gia đề nghị dùng muối để rửa trái cây. Nước vo gạo cũng vậy: chưa có nghiên cứu đáng tin cho thấy nó hút được thuốc bảo vệ thực vật. Nếu gia đình vẫn quen ngâm, hãy ngâm ngắn và xả lại kỹ dưới vòi nước sạch, vì nước trong chậu ngâm cũng chính là nước chứa chất bẩn vừa rửa ra.

Baking soda: nghiên cứu năm 2017 nói gì?

Nghiên cứu hay được nhắc tới là của Đại học Massachusetts Amherst, đăng trên tạp chí Journal of Agricultural and Food Chemistry năm 2017. Phạm vi của nghiên cứu khá hẹp:

• Chỉ thử trên táo, với hai loại thuốc: thiabendazole (thuốc trừ nấm) và phosmet (thuốc trừ sâu), phết lên vỏ rồi để 24 giờ.
• Dung dịch baking soda nồng độ 10 mg/mL (tương đương khoảng 10 g trong 1 lít nước) làm sạch hết dư lượng trên bề mặt sau 12 phút (thiabendazole) và 15 phút (phosmet), tốt hơn nước máy và dung dịch thuốc tẩy Clorox.
• Tuy vậy, khoảng 20% thiabendazole và 4,4% phosmet đã ngấm vào trong táo và baking soda không rửa được. Tác giả kết luận gọt vỏ mới loại được phần đã ngấm.

Diễn giải thành "baking soda loại 80 – 96% thuốc trừ sâu trên mọi loại rau quả" là suy rộng quá mức. Một nghiên cứu năm 2025 của cùng nhóm tác giả, đăng trên tạp chí Foods, thử thêm nho, chanh, dâu tây và ghi nhận baking soda làm dâu tây phai màu, mềm đi. Vì vậy baking soda có thể dùng thêm cho táo, lê, nho, nhưng không phải bước bắt buộc và cần xả lại bằng nước sạch.

Giấm, chanh và nước rửa rau quả chuyên dụng

FDA hướng dẫn chỉ cần xoa nhẹ trái dưới vòi nước chảy và không khuyến khích dùng xà phòng, chất tẩy rửa hay nước rửa rau quả thương mại. Nghiên cứu năm 2025 nêu trên cho thấy các sản phẩm thương mại dùng đúng hướng dẫn trên nhãn loại được khoảng 50 – 73% dư lượng thiabendazole trên bề mặt, và nhóm tác giả lưu ý về độ an toàn của chất hoạt động bề mặt trong một số sản phẩm. Giấm và chanh không được các cơ quan trên khuyến nghị, lại có thể để lại mùi vị trên trái.

Máy khử độc ozone

Một nghiên cứu năm 2021 tại Pakistan, đăng trên Ultrasonics Sonochemistry, dùng thiết bị cỡ hộ gia đình kết hợp ozone và sóng siêu âm: dư lượng trên trái cây giảm trung bình khoảng 45%, dao động lớn giữa các loại; xử lý quá lâu làm đậu bắp xuất hiện đốm nâu. Ngoài ra, Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) cảnh báo khí ozone khi hít vào có thể gây tổn thương phổi, đau ngực, ho, kích ứng họng và làm nặng thêm bệnh hen.

Cách rửa theo từng nhóm trái cây

Trái vỏ dày, ăn bỏ vỏ: bưởi, dưa hấu, sầu riêng, cam

Nhiều người nghĩ đã bỏ vỏ thì không cần rửa. Thực tế, khi dao cắt qua vỏ bẩn hoặc tay vừa cầm vỏ lại bốc ruột, vi khuẩn sẽ theo vào phần ăn được. FDA khuyên rửa trước khi gọt và dùng bàn chải sạch chà các loại vỏ cứng. Rửa xong, bạn có thể xem cách cắt trái cây đẹp, nhanh, ít hao.

• Dưa hấu, dưa lưới: chà kỹ cả quả dưới vòi nước, lau khô rồi mới bổ. Dưa đã cắt cần cho tủ lạnh.
• Bưởi, cam: rửa, lau khô vỏ trước khi gọt. Rửa tay sau khi gọt vỏ rồi mới tách múi.
• Sầu riêng: xả nước và chải nhẹ phần vỏ gai, đeo găng hoặc dùng khăn dày khi tách múi, tránh để tay chạm vỏ rồi chạm cơm.

Với bưởi da xanh Bến Tre, sau khi bóc nên cho múi vào hộp kín cất ngăn mát và ăn trong 2 – 3 ngày.

Trái vỏ mỏng, ăn cả vỏ: táo, lê, mận, cherry

Đây là nhóm cần rửa kỹ nhất vì vỏ đi thẳng vào miệng. Xả dưới vòi nước, dùng tay xoa đều khắp bề mặt, chú ý hõm cuống và rốn quả, rồi lau khô. Muốn giảm thêm dư lượng bề mặt có thể ngâm baking soda như phần trên, sau đó xả lại. Với trẻ nhỏ hoặc khi không rõ nguồn gốc, gọt vỏ là lựa chọn chắc chắn hơn. Trái nhập khẩu như táo Envy nên rửa đến đâu ăn đến đó; muốn nhận biết hàng nhập thật, giả qua tem PLU, mã vạch, xem thêm bài phân biệt trái cây nhập khẩu thật – giả.

Trái chùm, quả nhỏ: nho, nhãn, chôm chôm

• Nho: dùng kéo cắt thành chùm nhỏ hoặc cắt từng quả chừa chút cuống, cho vào rổ và xả dưới vòi nước, đảo nhẹ. Để ráo hoặc thấm khô rồi ăn. Nho mẫu đơn xanh có lớp phấn trắng tự nhiên, chỉ rửa ngay trước khi ăn.
• Nhãn, chôm chôm: phần lớn ăn bỏ vỏ nhưng tay và miệng chạm vỏ khi bóc. Cắt khỏi cành, xả kỹ dưới vòi nước, để ráo rồi mới bóc.

Như với chôm chôm tróc, rửa cả chùm trước khi tách quả sẽ nhanh hơn rửa từng quả, miễn là xả dưới vòi chảy chứ không ngâm chung một chậu.

Trái đã cắt sẵn

• Không nên rửa lại miếng trái đã cắt: nước làm mất vị, ngấm vào thịt quả. Rửa nguyên quả trước khi cắt là đủ.
• Theo CDC, dưa đã cắt để ngoài quá 2 giờ (hoặc quá 1 giờ khi trời trên 32°C) được xếp vào nhóm thực phẩm rủi ro; dưa cắt cất tủ lạnh nên dùng trong 7 ngày.
• FDA khuyên cất tủ lạnh mọi loại trái cây cắt sẵn hoặc đóng gói sẵn, ở 4°C trở xuống.

Rửa lúc nào: trước khi ăn hay trước khi cất tủ?

Nguyên tắc chung là rửa ngay trước khi ăn. Rửa xong cất tủ khi còn ướt khiến trái nhanh úng, mốc. Hướng dẫn bảo quản trên các trang sản phẩm của REAL FRUITS cũng theo hướng này với nho mẫu đơn, táo Envy, quýt Úc, nhãn Thái và nhãn xuồng cơm vàng: không rửa trước khi cất.

Tuy nhiên, một số sản phẩm của shop lại hướng dẫn rửa trước khi cất tủ, gồm chôm chôm tróc, chôm chôm Thái, nhãn Long, các loại mận (MST, đá đường, Hà Nội, cherry) và xoài Cát Chu xanh (rửa mủ cuống). Hai cách này không mâu thuẫn nếu tuân thủ điều kiện đi kèm: rửa xong phải để thật ráo hoặc lau khô từng quả, lót giấy rồi mới cho vào hộp. Khi đã cất, trước lúc ăn vẫn nên xả lại một lần. Chi tiết từng loại có trong bài cách bảo quản trái cây tươi lâu.

Vệ sinh dao, thớt và tay

• Rửa tay bằng xà phòng ít nhất 20 giây trước và sau khi sơ chế.
• Nếu được, dùng một thớt riêng cho trái cây, rau sống và một thớt khác cho thịt, cá, hải sản sống, theo khuyến nghị của FDA.
• Rửa thớt, dao, chén đĩa, mặt bếp bằng xà phòng và nước nóng sau mỗi lần sơ chế.
• Để trái cây ăn sống tách khỏi thịt cá sống, cả trong tủ lạnh.
• Bàn chải chà vỏ trái cây nên dùng riêng, rửa và phơi khô sau mỗi lần.

Bà bầu, trẻ nhỏ, người cao tuổi cần cẩn thận hơn

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) xếp bốn nhóm có nguy cơ ngộ độc thực phẩm cao hơn: phụ nữ mang thai, trẻ dưới 5 tuổi, người từ 65 tuổi và người suy giảm miễn dịch. CDC cho biết phụ nữ mang thai có khả năng nhiễm Listeria cao gấp 10 lần; trẻ nhỏ dễ tiêu chảy, mất nước; người cao tuổi bị ngộ độc thường phải nhập viện nhiều hơn.

• Áp dụng đủ các bước rửa, ưu tiên gọt vỏ với trái ăn cả vỏ.
• Cắt đến đâu ăn đến đó, không để trái đã cắt ngoài quá 2 giờ.
• Trẻ ăn dặm: xem thêm trái cây cho bé ăn dặm; mẹ bầu: xem trái cây cho bà bầu và mẹ sau sinh.

Người đang mang thai, có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch nên hỏi bác sĩ về các thực phẩm cần tránh.

Câu hỏi thường gặp

Trái cây bị dập một chỗ có ăn được không?
Nếu chỉ dập nhẹ, không có mùi lạ hay mốc, có thể cắt bỏ phần dập rồi ăn, đúng như FDA hướng dẫn. Trái đã mốc lan rộng, chảy nước hoặc có mùi chua lạ thì nên bỏ.

Ngâm trái cây càng lâu có càng sạch không?
Không. Ngâm lâu không thay được việc xả dưới vòi nước, lại làm trái mềm, mất giòn; các nghiên cứu cũng ghi nhận dâu tây phai màu khi ngâm baking soda và đậu bắp bị đốm nâu khi xử lý ozone quá lâu.

Nước ép tự làm cho bà bầu cần lưu ý gì?
Nước ép tự làm chưa qua tiệt trùng, nên rửa và gọt trái thật kỹ, dùng dụng cụ sạch và uống ngay. CDC xếp nước ép chưa tiệt trùng vào nhóm rủi ro cao hơn với người dễ bị ngộ độc thực phẩm.

Mua trái cây tươi tại REAL FRUITS

Rửa đúng cách bắt đầu từ trái cây tươi, nguồn gốc rõ ràng. Một số gợi ý theo các nhóm trong bài:

• Táo Envy: 79.000đ/kg (giá gốc 89.000đ)
• Nho Mẫu Đơn Xanh: 220.000đ/kg (giá gốc 245.000đ)
• Bưởi Da Xanh Bến Tre: 55.000đ/kg (giá gốc 79.000đ)
• Chôm Chôm Tróc: 27.000đ/kg (giá gốc 32.000đ)

Giá cập nhật tháng 10/2026, có thể thay đổi theo mùa. Vui lòng xem giá mới nhất tại trang sản phẩm.

Xem thêm trái cây tươi tại REAL FRUITS, hoặc nhắn Zalo / Messenger để được tư vấn chọn quả. Shop tuyển chọn quả, giao tận nơi khu vực Đức Hòa (Long An cũ, nay thuộc Tây Ninh).

Nguồn tham khảo

Các thông tin trong bài được đối chiếu với những nguồn dưới đây. Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ.

• Selecting and Serving Produce Safely – U.S. Food and Drug Administration (FDA)
• Effectiveness of Commercial and Homemade Washing Agents in Removing Pesticide Residues on and in Apples – Journal of Agricultural and Food Chemistry 2017 (PubMed)
• Efficacy of Household and Commercial Washing Agents in Removing the Pesticide Thiabendazole Residues from Fruits – Foods 2025 (PMC/NIH)
• Impact of sonolytic ozonation (O3/US) on degradation of pesticide residues in fresh vegetables and fruits – Ultrasonics Sonochemistry 2021 (PMC/NIH)
• Ozone Generators that are Sold as Air Cleaners – U.S. Environmental Protection Agency (EPA)
• People at Increased Risk for Food Poisoning – Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
• Safer Food Choices – Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
• Ăn rau quả thế nào cho an toàn – Viện Dinh dưỡng Quốc gia, đăng trên báo Tuổi Trẻ